Als misdaadverslaggever woon je veel zaken bij. Sommige zaken vergeet je snel, andere zaken blijven je langer bij. Verslaggevers Michiel van Gruijthuijsen en Adrianne de Koning vertellen over de zaken die zij niet snel zullen vergeten: „Ik denk meteen aan een Scheveningse vrouw die is veroordeeld voor het oplichten van een Friese multimiljonair.”

Maatschappijleer: Samenleving

Aardrijkskunde: Wereld·Economie: Concept welvaart en groei (verdieping)

Economie: Concept welvaart en groei·Aardrijkskunde: Leefomgeving·Maatschappijleer: Pluriforme samenleving

In het westen van het Indonesische eiland Java is gisteren een pick-uptruck met bruiloftsgasten verongelukt, dertien mensen kwamen om het leven, vijf anderen raakten gewond. Dat meldt de lokale verkeerspolitie. Het voertuig raakte op een drukke snelweg bekneld tussen twee vrachtwagens. Volgens een politiechef probeerde de bestuurder van de pick-uptruck op de Pantura-snelweg in Indramayu te keren. Hij verminderde vaart en probeerde een U-bocht te maken. De auto met een open laadbak, waarin de meeste slachtoffers zaten, werd vervolgens geramd door een vrachtwagen. De politiechef zegt hierover: "Door de botsing werd de pick-up de andere rijstrook opgeduwd, waar hij werd geraakt door een andere vrachtwagen." Drie mensen overleden ter plaatse, de andere dodelijke slachtoffers overleden in twee ziekenhuizen in de regio. De bruiloftsgasten hadden het bruidspaar net afgezet in een dorpje dichtbij. De bestuurder van de pick-up ligt zwaargewond op de intensive care.

Aardrijkskunde: Bevolking en ruimte·Maatschappijleer: Verzorgingsstaat

Maatschappijleer: Verzorgingsstaat

Maatschappijleer: Verzorgingsstaat·Aardrijkskunde: Leefomgeving

Het werd een plechtig moment, eind jaren 80, toen prins Bernhard de eerste bevers mocht loslaten in de Biesbosch. Vanuit Oost-Duitsland werden een paar exemplaren gevangen en in Nederland vrijgelaten, in de hoop dat de bever zich na 150 jaar afwezigheid weer zou vestigen. En dat gebeurde. Het knaagdier heeft het hier zo goed naar de zin, dat het met al zijn geknaag en gegraaf een bedreiging vormt voor dijken en wegen. En dus moet er hersteld en beheerd worden en komen er preventieve maatregelen. De Unie van Waterschappen ziet de kosten daarvan rap oplopen. Waren de 21 waterschappen in 2019 nog 5 ton kwijt aan de schade door de bever, vorig jaar ging het al om een jaarlijks bedrag van 4,5 miljoen euro. "En we vrezen dat die kosten alleen maar gaan stijgen", aldus Rob Spit van de Unie van Waterschappen. Beverpatrouille Bij Waterschap Rivierenland weten ze er alles van. Al jarenlang leven ze daar met de onzekerheid over waar de bever toeslaat. Kees Schep is coördinator Beverbeheer en gaat samen met andere faunabeheerders elke dag op pad om te achterhalen waar er onder de grond nieuwe holen en burchten worden gegraven. "Dijken, wegen en spoorlijnen worden instabieler nadat er holen onder zijn geweest, dus dat wil je voorkomen", zegt hij. "We hebben duizenden kilometers dijken in Nederland, het beverbestendig maken daarvan kost een vermogen. Wie gaat dat betalen?" In het Kenniscentrum Bever, dat vorig jaar is opgericht, zitten naast de Waterschappen ook Rijkswaterstaat, ProRail en het Interprovinciaal Overleg. Ecoloog Elze Polman van Zodion Zoogdieronderzoek Nederland is daar de projectleider. Er is volgens haar een gezamenlijke aanpak nodig. "Het is heel belangrijk dat we ons verplaatsen in de bever: waarom bouwt hij hier een hol? We zenderen nu ook bevers om daar meer over te weten te komen." De bever is "een supermooi beschermd dier waarmee we willen samenleven", zegt Polman. "Maar we moeten ook erkennen dat de gevaren urgent zijn." Sierra van Brunschot in Nijmegen keek een paar maanden terug verbaasd uit het raam, toen ze opmerkte dat haar kersenboom ineens twee meter verder stond. Een bever was vanuit het watertje dichtbij huis haar tuin ingekomen en had een hele burcht onder haar woning gegraven. "Mijn huis is nu al instabiel verklaard. De voorgevel begint te wijken, de dakpannen staan bol. En het kozijn bij de keuken staat helemaal scheef." En zij is niet de enige. Inmiddels is er een bewonerscollectief in de wijk opgericht van vijftig bewoners die last van bevers hebben. De kosten om het huis te herstellen lopen volgens de bewoonster al op tot een ton. Het juridische gevecht wie dit moet gaan betalen, loopt nog. Van Brunschot hoopt zich bij de verzekering te kunnen beroepen op een clausule over vandalisme. "Want de bever is in die zin ook bezig als een soort vandaal", lacht ze. Naar eigen zeggen is ze niet tegen het dier, maar wel tegen de overlast. Inmiddels slapen zij en haar 13-jarige zoon nog zo min mogelijk in het huis, tot het is hersteld. 'Probleembever' Als een bever echt gevaar vormt, mag er vanuit de provincie een afschotvergunning uitgegeven worden. Dan wordt het beschermde dier dus gedood. In Zuid-Holland is recent zo'n vergunning al afgegeven voor een 'probleembever' die veel schade veroorzaakt. In Gelderland werden in de winter van 2022/2023 vijf bevers gedood. In Noord-Brabant moesten uiteindelijk vier bevers afgemaakt worden in 2024 nadat ze schade bleven veroorzaken. Maar de provincie Limburg spant de kroon. Werden er in 2019 al negentien bevers afgeschoten, dat aantal loopt sindsdien elk jaar fors op. In 2024 moesten er al 180 bevers worden gedood. Een grote zorg voor de Limburgse gedeputeerde Léon Faassen van Natuur. "We doen op dit moment onderzoek naar de vraag hoeveel bevers er nu exact in Limburg leven en hoeveel bevers Limburg nog aankan?" Ondertussen ziet de gedeputeerde de kosten voor schadeherstel behoorlijk oplopen. "Het is de vraag hoelang dit houdbaar blijft, en het is goed voor andere provincies om alvast na te denken wat te doen wanneer de bever zich meer en meer buiten Limburg laat zien." Hoewel er weleens bevers zijn herplaatst, is dat voor Limburg geen oplossing meer. "Er is vanuit andere provincies geen interesse in het 'overnemen' van Limburgse bevers."

Biologie: Ecologie·Aardrijkskunde: Leefomgeving·Economie: Concept samenwerken en onderhandelen

Vijf jaar na de overstromingen in Limburg is de afhandeling van de schade bij dit soort rampen nog altijd niet goed geregeld, stelt het Verbond van Verzekeraars maandag. De brancheorganisatie vreest nog steeds voor "een ramp na de ramp".

Aardrijkskunde: Aarde·Economie: Concept ruilen over de tijd·Maatschappijleer: Verzorgingsstaat

Decennialang gingen Engelse spelers ten onder aan de verstikkende druk van de Britse pers en het hunkerende publiek. Maar op dit WK is daar Jude Bellingham, een speler die juist boven zichzelf uitstijgt als het moeilijk wordt. „Het is geen arrogantie meer als je het iedere keer opnieuw waarmaakt. Dan is het gewoon zelfvertrouwen.’’

Nederlands: Leesvaardigheid

Drake heeft wederom veel geld verloren bij een sportweddenschap. De Canadese rapper deelde eerder deze week nog dat hij 1 miljoen dollar had ingezet op een overwinning van MMA-vechter Conor McGregor, maar die ging in zijn comebackgevecht al snel onderuit.

Economie: Concept ruilen over de tijd

Tata Steel werd wel vaker voor de rechter gesleept, maar deze week gebeurde het voor de eerste keer in het kader van het strafrecht. Als het bedrijf schuldig wordt bevonden, kunnen de gevolgen zeer groot zijn, zeggen experts tegen de NOS. Gevangenisstraffen, enorme boetes en het uitschakelen van de fabriek zijn mogelijke uitkomsten van het strafproces tegen de grootste vervuiler van Nederland. Het is wel de vraag of het zo ver komt. De maximale boete kan oplopen tot 10 procent van de jaaromzet van Tata Steel Nederland, zegt Sjoerd Lopik. Hij is advocaat en onderzoeker milieurecht aan de Universiteit Leiden. De boete zou in dit geval maximaal zo'n 600 miljoen euro zijn en dat zou volgens hem "astronomische" zijn. "In de praktijk zie je dat het meestal veel lager wordt", zegt Lopik, die promoveerde op de rol van het strafrecht in milieuzaken. Er klinkt ook vaak kritiek dat boetes te laag zouden zijn. Ze staan niet in verhouding tot de winsten die bedrijven kunnen genereren doordat ze de regels niet hebben gevolgd, zegt Lopik. "Een rechter kan vatbaar zijn voor dat soort kritiek en dat meenemen in zijn of haar besluit." Besparing kan boete worden Naast een hoge boete is het ook denkbaar dat Tata Steel een schadevergoeding moet betalen aan omwonenden. Het bedrijf investeerde de afgelopen jaren honderden miljoenen in het tegengaan van milieuoverlast. Toch kan het bedrijf een extra sanctie krijgen, omdat er niet is geïnvesteerd volgens al gemaakte afspraken. Dat noemen juristen het ontnemen van wederrechtelijk verkregen voordeel. "Als Tata op die manier geld heeft kunnen besparen, dan kan de rechter dat gaan zien als crimineel geld", zegt Joep Lindeman, hoogleraar strafprocesrecht aan de Universiteit Utrecht. "Als dit bewezen kan worden, kan dat economische voordeel Tata worden ontnomen. Dat betekent dat het bedrijf aan het Openbaar Ministerie (OM) moet betalen." Alles bij elkaar opgeteld kunnen het volgens Lindeman "financieel pittige sancties" worden voor het staalbedrijf. Daarnaast is het volgens de hoogleraar zelfs mogelijk dat de strafrechter het bedrijf stillegt. "Maar zulke forse ingrepen werden in het verleden weinig toegepast." Tata Steel ligt in de IJmond, tussen verschillende plaatsen in. Ontdek meer over het staalbedrijf en de omgeving: Andere gevolgen van deze zaak zouden kunnen zijn dat bestuurders in de gevangenis belanden. Het OM gaat eerst onderzoeken of het personen wil gaan vervolgen. De maximale straf kan oplopen tot vijftien jaar als bewezen kan worden dat de uitstoot doden tot gevolg heeft gehad. Dan moet eerst worden vastgesteld dat Tata strafrechtelijke feiten heeft gepleegd en vervolgens dat een bestuurder dat persoonlijk had kunnen voorkomen. In de praktijk blijkt het vaak ingewikkeld om dat te bewijzen. Taakstraf Als dat toch lukt, is het niet aannemelijk dat een bestuurder lang achter de tralies moet zitten, zeggen juristen. Lindeman: "Daar zijn weinig voorbeelden van in de Nederlandse rechtspraak. Als bestuurders worden veroordeeld, zien we vaker korte of voorwaardelijke gevangenisstraffen of een taakstraf." Wat voor taakstraf iemand moet doen, wordt bepaald door de reclassering. En het is niet per se zo dat iemand die wordt veroordeeld voor het veroorzaken van milieuschade vervolgens vuilnis moet gaan prikken. Het kan van alles zijn, van hagen snoeien tot werk bij de voedselbank of een dierenasiel. "Met een taakstraf wil je deels bereiken dat iemand niet weer de fout ingaat", zegt een woordvoerder van Reclassering Nederland. "Als je een delict hebt gepleegd, kan je op die manier iets teruggeven aan de samenleving, op een manier die niet mogelijk is met een gevangenisstraf." Enorme reputatieschade De vervolging van het staalbedrijf komt op een precair moment. Tata wil graag een subsidie van twee miljard euro van de overheid om te vergroenen. In een intentieverklaring van vorig jaar staat dat de regering zich per direct kan terugtrekken bij een strafrechtelijk onderzoek "dat ernstige zorgen doet ontstaan bij de Staat over het aangaan van de maatwerkafspraak". Het kabinet heeft deze week nog laten weten dat het op zich nog mogelijk is voor de staalmaker om dat geld te krijgen. In september komt het kabinet erop terug. Ongeacht de uitkomst van de strafrechtelijke procedure betekent de vervolging enorme reputatieschade, zeggen juristen. Lopik: "Het kan zeker een negatieve invloed hebben op het subsidietraject." Pas in november maakt het Openbaar Ministerie bekend hoe de aanklachten tegen Tata Steel en eventuele medewerkers er precies uitzien.

Economie: Concept goede tijden, slechte tijden·Aardrijkskunde: Aarde

Een waarschuwing voor een groeiend aantal doden door hogere temperaturen ziet een aantal cruciale punten over het hoofd. Zo neemt bijvoorbeeld het aantal doden door de kou af.

Biologie: Ecologie·Aardrijkskunde: Weer en klimaat